معرفی شهرستان

 
مریوان
 
 
پیشینه و وجه تسمیه

در کتاب حدیقه ناصری نوشته میرزا شکرالله سنندجی آمده است که در سال 1281 هجری شمسی یعنی حدود 102 سال پیش در زمان حکومت سلسله قاجاریه، به امر ناصر الدین شاه در دو هزار قدمی دریاچه زریوار (زریبار) قلعه نظامی بسیار مستحکمی ساخته شد. یک سال بعد به امر حاج فرهاد میرزا معتمدالدوله عموی ناصر الدین شاه بر وسعت آن افزوده شد. این قلعه نظامی به نام "قلعه شاه آباد" موسوم گردید. در کنار قلعه نظامی و به دستور فرهاد میرزا قصبه ای احداث گردید و چند خانوار از طوایف و سادات به آنجا کوچ کردند که برای آسایش و بهداشت مردم و نظامیان مستقر در قلعه دستور داد یک باب حمام و یک باب مسجد در کنار همدیگر بنا نمایند.

برای تامین آب آشامیدنی مردم، حمام و مسجد و قلعه نظامی از دره ای که در شمال شهر فعلی مریوان و قریه دار سیران (یکی از روستاهای قدیمی مریوان که از دوران زندیه آباد بوده و هم اکنون یکی از محلات شهر مریوان می باشد) و در دامنه کوه "فیلقوس" (فه یله قوس) قرار دارد چند رشته قنات ایجاد کردند و آب جاری این قنات ها به داخل یک حوض نسبتاً بزرگ می ریخت و به سه شعبه تقسیم می گردید.

 دو شعبه برای حمام و مسجد و یک شعبه برای قلعه نظامی در نظر گرفته شد. مردم نیز از آب حوض استفاده می کردند. دره مذکور از همان تاریخ تا کنون به دره فرهاد (دول فرهاد) مشهور است. بهر حال پس از انقراض سلسله قاجاریه و  روی کار آمدن سلسله پهلوی نام قلعه شاه آباد به "دژ شاهپور" مبدل گشت. (غریبی، ابراهیم ،1378)

احداث این قلعه مسجد و حمام و قنات مبنای شهر فعلی مریوان می باشد. با توجه به این جستار کوتاه می توان گفت در واقع مریوان اسم شهر روستا یا مکان خاصی نبوده بلکه به منطقه حاصلخیز و نسبتاً وسیعی اطلاق می شده است. این منطقه همواره از اهمیت استراتژیک ویژه برخوردار بوده است. همجواری با کشور عراق، ترددها، و تحرکات نیروهای نظامی دو کشور، حاصلخیزی، وفور آب و محصولات کشاورزی و نیز وجود دریاچه آب شیرین باعث توجه حکمرانان و سلاطین شده است .

در بررسی متون تاریخی می توان شاهد درگیریها و تاخت و تاز های متعدد و لشکر کشی های آنها در دشت مریوان بود. وجود قلاع متعدد و مستحکم نشان دهنده همین موضوع است. یکی از این قلعه ها که بعداً به قلعه مریوان (قه لای مریوان ) معروف گشت، قلعه هلو خان (قه لای هه لوخان ) است که جزء چهار قلعه مشهور ی است که در زمان حکمرانی اردلان ها بر کردستانات در دوره صفویه بر روی کوهی که مشرف و مسلط به دشت و شهر فعلی مریوان می باشد ساخته شد. بعد ها د رکنار این قلعه، به دستور امیر حمزه بابان (بابانها از طوایف و حکمرانان کرد می باشند) مسجدی با آجرهای قرمز رنگ ساختند که به مسجد سرخ (مزگه وته سوره) مشهور شد. آثار این مسجد، قلعه زندان، آب انبار و مدفن امام مسجد (شیخ احمد ابن الانبار النعیمی) هنوز بر جاست. در این مسجد بزرگانی همچون ملا ابوبکر مصنف چوری به تدریس پرداختند. از آنجا که منطقه مریوان غالباً محل تاخت و تاز بوده این قلعه، مسجد و سایر اماکن آن همیشه توسط مهاجمان تخریب و بعداً اصلاح و مرمت می شد. تا اینکه به دستور شاه صفی کلاً تخریب گردید.

تا قبل از احداث قلعه شاه آباد (دژشاهپور) در سال 1281 هجری شمسی در زمان قاجاریه، باستثنای قریه دارسیران (یکی از محلات فعلی شهر مریوان) تقربیاً محل فعلی شهر مریوان خالی از سکنه و پوشیده از درختان جنگلی بوده است و تنها بعد از سال 1281 هجری بود که با احداث قلعه، مسجد، حمام و مهاجرت تعدادی از طوایف کرد و ایجاد بناهای مسکونی و انجام امور زراعی و باغی، ساکنین توانستند بصورت دایمی در این مکان بمانند و کم کم خدمات دولتی مانند مرز بانی، پست، مدرسه و شهرداری گسترش یافت. بعنوان مثال در سال 1334 برای اولین بار در شهر مریوان با اعتبارات دولتی دبستان و دبیرستان فرخی احداث گردید. دو سال بعد شهرداری و در سال 1338 دو حلقه چاه آب حفر و در سال 1339 موتورهای پمپاژ آب نصب گردید و در سال 1340 اولین موتور برق در مریوان به کار افتاد.

در هر حال مریوان در 50 سال گذشته دهی کوچک با چهار خیابان خاکی و تعدادی مغازه بود. تنها جاده مواصلاتی جاده قدیمی و خاکی گاران (در محور سنندج ـ مریوان) بود. تقریباً با توسعه این جاده و امکان تردد خودروهای مسافرکشی و باری و خروج و ورود کالا بود که مریوان مورد توجه قرار گرفت (غریبی، ابراهیم، 1378)
در باره وجه تسمیه مریوان گفته اند مریوان دراصل مرویان بوده است. چون این منطقه دارای محصولات جنگلی مانند مازوج، کتیرا و گز درختی بوده و عدای برای تجارت این قبیل محصولات به این منطقه آمده که گویا اهل  "مرو" بوده اند و در همین محل ساکن شده اند. لذا، این منطقه را "مرویان" خوانده که به مرور زمان به مریوان تغییر نام پیدا کرده است. نیز گفته اند چون دریاچه (زریبار)
باتلاقی بوده و در نتیجه انواع مرغان آبی مهاجر در فصول مختلف به منطقه کوچ کرده اند و در زبان کردی به مرغابی"مراوی" گفته می شود لذا منطقه بنام "مراویان" (جای مرغابی) موسوم گردید که در نتیجه گذشت زمان به مریوان تغییر یافته است.
همچنین آمده است عده ای از مراوانیان پس از شکست و انقراض حکومت اموی در بغداد گریخته و در این محل سکنی گزیدند. لذا این منطقه را "مروانیان" نام نهادند که براثر مرور زمان به مریوان تغییر یافته است. اما نقل است که در متون قدیمی مریوان را "مهروان" متشکل از دو واژه "مهر" و ""وان" به معنی "جایگاه مهر" نوشته اند. بعضی دیگر مریوان را به مروان به حکم عرب منسوب می دانند (سازمان ملی جوانان، 1380). در هر حال، در گذشته هنگام صدور قبالجات و ذکر محل تولد در موقع صدور شناسنامه از دو کلمه "مهروان" و "دژ شاپور" استفاده شده است .

موقعیت جغرافیایی

شهرستان مریوان با طول و عرض جغرافیایی بین 35 درجه و 48 دقیقه تا 2 درجه و 35 دقیقه عرض شمالی و 46 درجه و 45 دقیقه تا 45 درجه و 58 دقیقه طول شرقی نصف‌النهار گرینویچ  از شمال به شهرستان سقز، از شرق به شهرستان سنندج و دیواندره و از جنوب‌شرقی به شهرستان سروآباد و از غرب و شمال غربی به خاک عراق محدود است.

جمعیت

شهرستان مریوان از جمله شهرستان هایی در استان کردستان است که در دهه‌ی 60 به دلیل جنگ تحمیلی و حوادث ناشی از آن و در دهه‌ی 70 به دلیل دستیابی و خرید و فروش کالاهای خارجی و داخلی و دایر شدن بازارچه مرزی، تغییرات جمعیتی چشمگیری داشته است. این تغییرات جمعیتی مشتمل بر مهاجرت ساکنین روستاهای مرزی و شهر مریوان به سایر نقاط شهرستان‌ و استان در زمان جنگ تحمیلی و برگشت آنان و نیز مهاجرت عده‌ی بسیاری از شهرها و استانهای همجوار به شهر مریوان، روستای کانی‌دینار و جوجه‌سازی و روستاهای حاشیه‌ی دریاچه‌ی زریبار بدلیل مبادلات مرزی مجاز و غیرمجاز و پتانسیل های گردشگری می‌باشد.

براساس آمار سرشماری سال 85 کل جمعیت 153271 بوده است. که 74327 نفر زن و 78944 نفر مرد می باشند. از کل این تعداد در حدود 93686 نفر جمعیت شهری و 59585 نفر جمعیت روستایی می باشند.بر اساس این آمار 20921 نفر افراد زیر بیست سال می باشند که 10196 نفر زن و 10725 نفر مرد می باشند.

همچنین براساس آخرین آمار در سرشماری سال 90 کل جمعیت 168774 بوده است. که 83063 نفر زن و  85711 نفر مرد می باشند. از کل این تعداد در حدود 122063 نفر جمعیت شهری و 46711 نفر جمعیت روستایی می باشند.

تقسیمات کشوری

شهرستان مریوان  تا قبل از سال 1337 تحت عنوان "بخشداری مریوان" از بخشهای تابعه شهرستان سنندج بود. در آن زمان، کلاترزان، سروآباد و سرشیو جزو حوزه‌ی مریوان محسوب می‌شد. با انتزاع کلاترزان و سروآباد، هم‌اکنون شهرستان مریوان دارای سه بخش مرکزی، سرشیو و خاومیرآباد است.

بخش‌ مرکزی شهرستان به مرکزیت شهر مریوان دارای 3 دهستان و 65 روستای دارای سکنه می‌باشد. دهستانهای این بخش عبارتند از دهستان سرکل به مرکزیت شهر کانی‌دینار، دهستان کوماسی به مرکزیت روستای پیرخضران و دهستان زریبار به مرکزیت روستای نی.

مساحت این بخش حدود 753.1 کیلومترمربع و جمعیت آن تقریبا" 40000 نفر می باشد.

بخش سرشیو به مرکزیت شهر چناره دارای 2 دهستان به اسامی سرشیو به مرکزیت شهر چناره و دهستان گلچیدر به مرکزیت روستای جانوره و تعداد 52 روستای دارای سکنه است.

مساحت این بخش حدود 1167.4 کیلومترمربع و جمعیت آن تقریبا 14000 نفر می باشد.

بخش خاومیرآباد به مرکزیت شهر برده‌رشه دارای یک دهستان به اسم خاومیرآباد به مرکزیت شهر برده‌رشه و تعداد 26 روستای دارای سکنه می‌باشد.
مساحت این بخش حدود 338 کیلومترمربع و جمعیت آن تقریبا 12000 نفر می باشد.

به نقل از وب سایت فرمانداری مریوان
 
 
 
 
 
 
پیـونـدهـای سریـع
 
 
مقام معظم رهبریریاست جمهوری اسلامی ایرانسایت دولتاستانداری کردستاناوقافشهرداری سنندجمسابقات قرآن کریماداره کل اوقافمرکز ارتباطات مردمیسایت شهرستان بیجار
 
 
عضویت
 
 
 
 
 
 
 
اوقـات شـرعـی
 
 
اذان صبح: 4:30
طلوع آفتاب: 6:12
اذان ظهر: 13:18
اذان عصر: 18:26
غروب آفتاب: 20:25
اذان مغرب: 20:44
نیمه شب شرعی: 23:54
 
 
 
 
 
حـدیـث هفتـه
 
 
پیامبر اکرم (صلّی‌ الله‌ علیه‌ وآله):
 
أیُّمَا امْرِئٍ وَلِیَ مِنْ أمْرِ المُسْلِمِینَ وَلَمْ یَحُطْهُم بِما یَحُوطُ بِهِ نَفْسَهُ لَمْ یَرَحْ رائِحَةَ الجَنَّةِ.
 
هر کس بخشی از کار مسلمانان را بر عهده گیرد و در کار آن‌ها مانند کار خود دلسوزی نکند، بوی بهشت را استشمام نخواهد کرد. 
 
 
 
 
 
اوقـاف شهـرستـان هـا
 
 
 
 
 
 

سنندج، بلوار جانبازان، سایت اداری، جنب اداره کل ثبت اسناد و املاک
تلفن‌ تماس : 3239215-0871  ,  3241971-0871    فکس : 3291504-0871    کد پستی : 34431-66168

Powered By JiroCMS